Α΄ — Η θέση/ρόλος της
Ελλάδας: μεταλλεία για ποιους;
Η ερώτηση του συντονιστή
«Κύριε Μανώλη, σήμερα
γίνεται πολλή συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, για τις
κρίσιμες πρώτες ύλες και για τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού και
μεταλλευτικού κόμβου. Εσείς, ως εκπρόσωπος των μεταλλωρύχων, πώς αποτιμάτε αυτή
τη στρατηγική; Ποιο είναι το πραγματικό αποτύπωμα αυτών των σχεδιασμών για τον
εργαζόμενο;»
ΑΠΑΝΤΗΣΗΕνότητα 1: Μεταλλεία για ποιους; (Το πραγματικό ερώτημα)
Ακούμε τελευταία πολλές
λέξεις όπως: «στρατηγική αυτονομία», «κρίσιμες πρώτες ύλες», «επενδύσεις»,
«ενεργειακοί κόμβοι».
Ας τα ξεκαθαρίσουμε, η
λεγόμενη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν διαμορφώνεται για να λυθούν
κοινωνικές ανάγκες., δεν έχει να κάνει με το αν θα ζήσει καλύτερα ο κόσμος.
Έχει να κάνει με την ανάγκη λίγων μεγάλων ομίλων να βρουν φθηνές πρώτες ύλες,
για να χτυπηθούν με τους Αμερικάνους και τους Κινέζους.
το κράτος κινδυνεύει να
περιορίζεται στον ρόλο του διευκολυντή μεγάλων επενδυτικών σχεδίων: χρηματοδοτεί
έρευνα, χαρτογραφεί κοιτάσματα, μέσω των υπηρεσιών του, και στη συνέχεια τα
υπουργεία τα παραδίδουν, έτοιμα φιλέτα, σε λίγες μεγάλες εταιρείες.
Το μετάλλευμα υπάρχει.
Ο βωξίτης, το νικέλιο, το κοβάλτιο, ο χαλκός, ο χρυσός — υπάρχουν, κάτω από τα
πόδια μας. Δεν το αμφισβητεί κανείς — και κυρίως εμείς, που τον αναπνέουμε. Το
ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει ο πλούτος. Το ερώτημα είναι ένα: Για ποιους;
Στις Σκουριές, για
παράδειγμα, εξελίσσεται ένα από τα μεγαλύτερα
μεταλλευτικά έργα χρυσού και χαλκού στην Ευρώπη. Τα μεγέθη που ανακοινώνονται
είναι τεράστια. Το ερώτημα όμως παραμένει: πόσος από αυτόν τον πλούτο μένει
τελικά στη χώρα και στις τοπικές κοινωνίες;
Και μην μας λέτε για μισθούς,
ανταποδοτικότητα και παράπλευρα επαγγέλματα,
μιλάμε για σταγόνες στον ωκεανό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι
αν μια χώρα με ορυκτό πλούτο περιορίζεται στην εξόρυξη και την εξαγωγή
συμπυκνωμάτων ή αν αποκτά μεγαλύτερο μέρος της αλυσίδας αξίας
Και δεν είναι μόνο οι
Σκουριές. Στην Εύβοια, Γερακινή, Μήλο, Γυαλί με τον λευκόλιθο
και περλίτες. Στον βωξίτη της Φωκίδας. Στο αντιμόνιο που θέλουν να βγάλουν στη
Χίο. Παντού το ίδιο έργο: ο πλούτος βγαίνει, τα κέρδη φεύγουν, και τον
λογαριασμό τον πληρώνει ο εργαζόμενος και ο τόπος του.
Και ρωτάμε : Αφού το
μετάλλευμα είναι ελληνικό, Ο πλούτος γιατί όχι;
α 2: Η υποκρισία της «στρατηγικής αυτονομίας»
Σήμερα όλοι μιλούν για
τον ορυκτό πλούτο και την ανάγκη της Ευρώπης για μεγαλύτερη εξόρυξη. Κανείς δεν
μιλάει για τον μεταλλωρύχο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία
των συνδικαλιστικών φορέων, εκατοντάδες εργαζόμενοι έχουν χάσει τη ζωή τους τα τελευταία
χρόνια κυρίως στο κατασκευαστικό κλάδο, αλλά και στον δικό μας.
Τις επαγγελματικές
αρρώστιες — αυτές που τσακίζουν τον μεταλλωρύχο — δεν τις μετράει καθόλου, παραμένουμε
μια χώρα που ουσιαστικά δεν καταγράφει επαγγελματικές ασθένειες στον βαθμό που
θα περίμενε κανείς από έναν τόσο επιβαρυμένο κλάδο. Και οι θάνατοι «εν ώρα
εργασίας» πολλές φορές αποδίδονται σε φυσικά αίτια.
ΚΑΙ ΕΝΩ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΟΛΑ
ΑΥΤΑ, την ίδια στιγμή, ο μηχανισμός επιθεώρησης παραμένει
υποστελεχωμένος με 6 μόνο επιθεωρητές για όλη την Ελλάδα, επίπεδο που δεν
αντιστοιχεί ούτε στο μέγεθος ούτε στην επικινδυνότητα του κλάδου.
Αυτή είναι η πραγματική
εικόνα πίσω από τον λεγόμενο «στρατηγικό ρόλο».
Υπάρχει όμως και μια
βαθύτερη αντίφαση.
που αποδεικνύει την
υποκρισία αυτού του σχεδιασμού. Μας λέτε ότι η Ευρώπη χρειάζεται απεγνωσμένα
νικέλιο και κοβάλτιο για την «πράσινη μετάβαση». Σίγουρα; τότε γιατί την ίδια
στιγμή, η μοναδική ευρωπαϊκή βιομηχανία που παρήγαγε σιδηρονικέλιο, η ΛΑΡΚΟ, έκλεισε
με κυβερνητική απόφαση;
Και δεν είναι μόνο η
ΛΑΡΚΟ. Πριν λίγες μέρες, στη Μαυροπηγή Κοζάνης, ανατινάξατε με εκρηκτικά τρεις
γιγάντιους εκσκαφείς. Στη Μεγαλόπολη
κόψατε για σκραπ τον απολήπτη. Μηχανήματα που τα πλήρωσε ο λαός μέσα από τους
λογαριασμούς του ρεύματος.
Και να πούμε και το
βαθύτερο υπόβαθρο, ότι οι κρίσιμες πρώτες ύλες συνδέονται
πλέον όχι μόνο με την ενέργεια και τη βιομηχανία, αλλά και με τους
ανταγωνισμούς , τους εξοπλισμούς και την πολεμική βιομηχανία.
Δεν είναι τυχαίο που ο
ίδιος ο ευρωπαϊκός κανονισμός δένει τις κρίσιμες πρώτες ύλες με την άμυνα.
Το κοβάλτιο, οι σπάνιες
γαίες, ο χαλκός δεν είναι «στρατηγικά» για τα κινητά μας — είναι
στρατηγικά γιατί τροφοδοτούν τη βιομηχανία των όπλων, τη στιγμή που η Ευρώπη
αρματώνεται ξανά και οι πόλεμοι μαίνονται δίπλα μας.
όΆρα το ερώτημα που
γεννιέται δεν είναι θεωρητικό. Είναι πολύ συγκεκριμένο:
σε ποια οικονομία συμμετέχουμε και για ποιον σκοπό;
Και τελικά, τι κερδίζει ο
μεταλλωρύχος από όλο αυτό;
ΜΗΠΩΣ;
Περισσότερη ασφάλεια; Σας
είπα για τα ρεκόρ δυστυχημάτων παραπάνω.
·
Λιγότερη ένταση εργασίας;
12ωρα φαντασιώνεστε
·
Μήπως παίρνει ασφάλεια και το
δικαίωμα να βγεις στην σύνταξη νωρίτερα, πριν διαλυθεί το σώμα του;
Νέες αυξήσεις στα όρια συνταξιοδοτήσεων ετοιμάζονται.
·
Μήπως Πραγματική αναβάθμιση ζωής;
Σε
ποιο ουράνιο και τόξο - για να το πω με τους σύγχρονους όρους- το είδατε αυτό; πως θα ζήσει κάποιος ποιοτική
ζωή χωρίς ελεύθερο χρόνο για να δει τα παιδιά του, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο των
επαγγελματικών ασθενειών, χωρίς μονάδες υγείας κοντά του.
Ή μήπως τελικά το κέρδος
του είναι να θυσιαστεί για άλλη μια φορά, στο όνομα της ανταγωνιστικότητας, για
έναν «εθνικό στόχο»;
Εμείς δεν είμαστε ενάντια
στην εξόρυξη. Από αυτό ζούμε. Είμαστε όμως ενάντια σε ένα μοντέλο που
συγκεντρώνει τον πλούτο στα χέρια λίγων.
Ο ορυκτός πλούτος μπορεί
και πρέπει να βγαίνει με ασφάλεια, να δουλεύεται ΕΔΩ, να γίνεται προϊόν ΕΔΩ,
και να υπηρετεί τις δικές μας ανάγκες — όχι τα κέρδη του Καναδά, της Ελβετίας
και των φορολογικών παραδείσων, ανά τον πλανητη.
Β΄ — Μέλλον / μετάβαση /
τεχνολογία: τεχνολογία με τι όρους;
Η ερώτηση του συντονιστή
«Κύριε Μανώλη, ποια είναι
η θέση των εργαζομένων απέναντι στα “έξυπνα μεταλλεία” και στη νέα ψηφιακή
εποχή της εξόρυξης;»
ΑΠΑΝΤΗΣΗΕνότητα 5: Η τεχνολογία είναι ήδη εδώ
Η τεχνολογία στα
μεταλλεία δεν είναι θεωρία. Είναι ήδη εδώ.
Αυτοματισμοί,
τηλεχειρισμός, προσομοιωτές, ψηφιακή παρακολούθηση παραγωγής.
Κανείς σοβαρός
εργαζόμενος δεν είναι απέναντι σε αυτό. Γιατί Ο μεταλλωρύχος ξέρει καλύτερα από
τον καθένα τι σημαίνει να μειώνεται η βαριά, επικίνδυνη και ανθυγιεινή εργασία.
Τα επιστημονικά δεδομένα
είναι αμείλικτα:
• Το προσδόκιμο ζωής των μεταλλωρύχων είναι μειωμένο κατά
10-15 χρόνια.
• Το 60% των συνταξιούχων του κλάδου εμφανίζει βαριά
αναπηρία μέσα στην πρώτη πενταετία από τη συνταξιοδότηση.
• Μυοσκελετικές βλάβες, απώλεια ακοής, Νεφρικές διαταραχές,
δερματικές παθήσεις, εγκαύματα από όξινα διαλύματα.
Αυτή είναι η
καθημερινότητά μας.
Δεν μιλάω θεωρητικά. Κάθε
μέρα βλέπω πώς αλλάζει το επάγγελμα.
ότητα 2: Ποιος ελέγχει την τεχνολογία;
Η δουλειά μου σήμερα
είναι να εκπαιδεύω μεταλλωρύχους στους προσομοιωτές. Στα μηχανήματα που
τρυπάνε, που φορτώνουν, που μεταφέρουν το μετάλλευμα.
Εγώ λοιπόν, μέσα από τη
δουλειά μου, βλέπω την τεχνολογία του μέλλοντος να μπαίνει στο μεταλλείο κάθε
μέρα.
Και αυτό που έχω
καταλάβει είναι πως η μηχανή δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή. Η ίδια μηχανή
μπορεί να φτιάξει δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους.
Όλο το ζήτημα είναι ένα:
ποιος την ορίζει, και ποιον υπηρετεί.
Η εμπειρία δείχνει ότι
κάθε τεχνολογικό άλμα, όταν μπαίνει σε ένα καθαρά ανταγωνιστικό πλαίσιο, δεν
οδηγεί αυτόματα σε λιγότερη εργασία. Πολύ συχνά οδηγεί σε λιγότερους
εργαζόμενους και μεγαλύτερη πίεση σε όσους μένουν.
Και αυτό δεν είναι
θεωρία.
Στην πράξη, μετά από
δεκαετίες «προόδου», βλέπουμε τη διεύρυνση του χρόνου εργασίας, αντί για μείωσή
του.
Μετά από 140 χρόνια
προόδου, μηχανών και παραγωγικότητας, τι νομοθέτησε η σημερινή κυβέρνηση; Όχι
το 6ωρο, αλλά το 13ωρο. Το ψήφισαν και το βάφτισαν μάλιστα «Δίκαιη Εργασία για
Όλους». Δίκαιη για ποιους; Σ' έναν τόπο όπου ο εργάτης δουλεύει ήδη τις
περισσότερες ώρες σε όλη την Ευρώπη
Και στον κλάδο μας,
έχουμε δει πειραματισμούς με «ευέλικτα» ωράρια που στην πραγματικότητα
σημαίνουν περισσότερες ώρες δουλειάς και λιγότερη ξεκούραση.
Προχθές συνάντησα τυχαία
έναν συνάδελφο που εργάζεται στη φινλανδική Tapojärvi, εργολάβο της Ελληνικός
Χρυσός. Εδώ και μήνες δουλεύουν με σύστημα 12ωρων, τέσσερις ημέρες την
εβδομάδα.
Τον ρώτησα: «Πώς είναι να
δουλεύεις με αυτό το πρόγραμμα;»
«Μανώλη, με τσάκισε», μου
είπε. «Ειδικά μετά τη νυχτερινή βάρδια χρειάζομαι δύο μέρες για να συνέλθω.
Στην ουσία δεν κερδίζουμε καμία μέρα. Και όταν δεν έχω ρεπό, είμαι συνέχεια
κουρασμένος. Μιλάω απότομα στο παιδί μου και στη γυναίκα μου…….. Μην το
δεχτείτε...»
Δεν είναι απλώς προσωπική
εμπειρία. Είναι η καθημερινότητα εργαζομένων που καλούνται να δουλέψουν σε πιο
εντατικούς ρυθμούς
Όσες παρουσιάσεις, όσα
πολύχρωμα φυλλάδια κι αν μας φέρουν για να μας πείσουν γι' αυτό το πρόγραμμα,……Εμείς
τον συνάδελφο θα πιστέψουμε που το ζει καθη
Για εμάς, η πραγματική
«εξέλιξη» σημαίνει ένα πράγμα: η μηχανή να κάνει τη
βαριά, την επικίνδυνη δουλειά — κι ο εργάτης να δουλεύει λιγότερο, όχι
περισσότερο. 7ωρο, 5ήμερο, 35ωρο για όλους.
Αν η τεχνολογία δεν
απελευθερώνει χρόνο για τον άνθρωπο, ποιο είναι τελικά το νόημα της προόδου;
Για τον μεταλλωρύχο αυτό μεταφράζεται σε 6ωρο και κατοχύρωση συνταξιοδοτικού
δικαιώματος στα 50. Όχι σαν χάρη, αλλά σαν λογικό και αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα.
Εξέλιξη θα πει:
ο πλούτος που βγάζει η μηχανή να γυρίζει πίσω σε αυτόν που τον παράγει. Όχι
στους μετόχους που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ξέρουν ούτε καν που βρίσκεται
το μεταλλείο.
Εξέλιξη θα πει:
ο εργάτης να γυρίζει σπίτι του ζωντανός, με τους πνεύμονες και την καρδιά του καθαρή,
να προλάβει να δει τα παιδιά και τα εγγόνια του.
Αυτή είναι η διαφορά. Η
ίδια μηχανή. Δύο διαφορετικοί κόσμοι.
Γιατί αλλιώς θα φτάσουμε
στο παράδοξο: να έχουμε πιο έξυπνα μεταλλεία και πιο
εξαντλημένους ανθρώπους.
Και η εξάντληση φέρνει
αίμα.
Γι' αυτό, κλείνοντας θέλω
να αναφερθώ και στο ζήτημα του θεσμικού πλαισίου.
Η αναθεώρηση του ΚΜΛΕ -
που είναι σε εξέλιξη - είναι κρίσιμη.
Πρέπει να πάει προς μία
και μόνη κατεύθυνση: Ο κανονισμός πρέπει να προστατεύει τη ζωή, όχι να
προσαρμόζεται στις ανάγκες της παραγωγής.
Και αυτό……από την μεριά
μας δεν είναι διαπραγματεύσιμο.
Αντί γι' αυτό,
επιχειρείται η συγκάλυψη των εργοδοτικών ευθυνών για τα εργατικά ατυχήματα, με
το «ανθρώπινο λάθος» να χρησιμοποιείται ως άλλοθι.
θα μας βρείτε απέναντι σε
κάθε προσπάθεια να γίνει η ασφάλεια και η ζωή του εργαζόμενου κόστος που πρέπει
να μειωθεί.
Καμία «πράσινη» ή
«ψηφιακή» μετάβαση δεν πρόκειται να γίνει πατώντας πάνω στα δικά μας δικαιώματα
και στις δικές μας ζωές.
